Etiket arşivi deprem

ileProf. Dr. Mustafa SAYGIN

HASUDER 6 Şubat Depremleri Hatay İli Saha Raporu

AMAÇ

Bu raporun amacı, 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş ili Pazarcık merkezli 7,7 ve Elbistan merkezli 7,6 büyüklüğünde meydana gelen iki depremin sonucunda en çok can kaybına ve yıkıma yol açtığı öngörülen Hatay’da, depreme hazırlık ve yanıt verme düzeyinin saptanması ile hem müdahale hem de toparlanma evresi için halk sağlığı izdüşümüyle öneriler geliştirilerek yerel ve merkezi yönetimlere sunulmasıdır.

YÖNTEM

Bu çalışma, altı gün saha çalışması ve üç gün de raporlama olacak şekilde toplam dokuz gün olarak planlanmıştır. Ziyaret, Hatay’ın depremden en çok etkilenen ilçeleri olan Antakya ve Defne merkez ilçeleri ile Belen, Samandağ, Kırıkhan, Arsuz, Dörtyol ve İskenderun ilçelerinde yapılmıştır. Dördü profesör, biri uzman ve biri de araştırma görevlisi ünvanlı altı hekim (Halk Sağlığı Uzmanı/Doktoru/Asistanı) sahada aşağıdaki yöntemleri kullanarak çalışmayı gerçekleştirmişlerdir.
1. Veri, bilgi ve araştırma kaynaklarına erişim: Ziyaret öncesi dönemde gerçekleştirilmiştir.
a. Bölgeye ilişkin demografik, sosyo-ekonomik ve sağlık düzeyi verileri,
b. Bölgenin afet riski ve planlanan müdahaleler ile ilgili mevcut raporları (TAMP, İRAP)
c. 1999 Marmara Depremi başta olmak üzere ulusal ya da uluslararası yayınlar
2. Yerinde gözlem: (gerçekleşme sırası ile)
a. Arsuz, depremzedeler ile görüşmeler
a. Antakya, İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Afet Koordinasyon Merkezi, Sağlık Hizmet Birimi, İSKİ Ekipleri Çalışma Konteynerleri
b. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi (MKÜ) Kampüsü, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı ve Üniversite Hastanesi
c. Sağlık Bakanlığı Hatay Eğitim Araştırma Hastanesi (EAH) içerisinde oluşturulan Sağlık Bakanlığı Afet Koordinasyon Merkezi ve Sahra Hastanesi
d. Samandağ 112 İstasyonu

Samandağ Devlet Hastanesi
f. Samandağ Nilüfer Belediyesi Konteyner Kent Alanı ve Aşevi
g. Kırıkhan Afet Koordinasyon Merkezi ve Spor Tesisi Çadır Kamp Alanı
h. Hatay Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (HATSU) bünyesindeki;
o Küçükdalyan-Narlıca Membran Biyoreaktör Teknolojili Atıksu Arıtma Tesisi
o İçme Suyu Kuyusu
i. AFAD Koordinasyon Merkezi
j. Defne, Türk Tabipleri Birliği (TTB Koordinasyon Merkezi), CHP Yardım Çadırı, TİP Koordinasyon Merkezi
k. Dörtyol Devlet hastanesi
l. Adana Tabip Odası
3. Kilit kişiler ile görüşmeler:
a. Kamu ve yerel yönetimler kriz merkezlerinin ziyaretler edilmiş, yetkililer ve görevliler görüşülmüştür. (karşılaşma sırası ile)
i. MKÜ Tıp Fakültesi
1. Dekanı Prof. Dr. Yusuf Önlen
2. Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Cahit Özer
3. Dekan Yardımcısı Prof. Dr. M. Murat Çelik
4. Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Öğretim Üyesi Mehmet Erdem
ii. Sağlık Bakanlığı
1. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdür Yardımcısı Uz. Dr. Bekir Keskinkılıç
2. Sağlık Bakanlığı Birinci Basamak Saha Koordinatörü: Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Tütün Daire Başkanı Dr. Sertaç Polat
3. İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Emre Güner
4. Hatay EAH Koordinatör Başhekimi (Bağcılar EAH Başhekimi) Doç. Dr. Ozan Beytemür
5. Samandağ İlçe Sağlık Müdürü Dr. Fırat Yılmaz
7
6. Samandağ Devlet Hastanesi Koordinatör Başhekimi (Eyüp DH Başhekimi) Dr. Hasan Karaman
iii. Hatay Büyükşehir Belediyesi
1. Belediye Başkanı Lütfi Savaş
2. HATSU Genel Müdür Yardımcısı Hüsna Karayazgan
3. HATSU İşletmeler Müdürü Fatma Öncü Dönmez
iv. Nilüfer Belediyesi
1. Belediye Başkan Yardımcısı Zafer Yıldız
v. Türk Tabipleri Birliği
1. TTB Merkez Konseyi üyesi Dr. Onur Naci Karahancı
vi. Adana Tabip Odası
1. Adana Tabip Odası Başkanı Dr. Selahattin Menteş
2. TTB Merkez Konseyi 2.Başkanı Dr. Ali İhsan Ökten
3. Halk Sağlığı Uzmanı Dr. Nureddin Özdener
4. Prof. Dr. Gülşah Seydaoğlu
Not: Antakya Belediyesi: Belediye başkanı ile ilk randevuya bölgenin ulaşım koşulları nedeni ile zamanında gidilememiş ve ertesi gün de Sayın Başkanın sağlık sorunları nedeni ile Adana’ya gittiği öğrenilmiştir.
b. Geçici yerleşim yerleri, şehir merkezi, ilçeler ve kırsal alanda depremin hasar yarattığı bölgelerdeki vatandaşlarla görüşülmüştür.
c. Geçici yerleşim yerleri, şehir merkezi ve ilçelerde depremin hasar yarattığı bölgelerdeki hizmet veren yerel ya da dışarıdan gelen başta sağlık personeli olmak üzere görev başındaki çalışanlar ile görüşülmüştür.
i. Ziyaret planı bölgedeki halk sağlığı uzmanları ile paylaşılmış ve her gün nerde ve saat kaçta olunacağı iletilmiştir. Bu yöntemle, bir halk sağlığı uzmanı ile yüz yüze, üç uzman ile telefonla görüşülmüş, diğerleri ile WhatsApp üzerinden mesajlaşılmıştır.
d. Yörede bulunan ve saha çalışmasında karşılaşılan siyasi parti temsilcileri (karşılaşma sırası ile)
i. Selin Sayek Böke, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Sekreteri
ii. Ekrem İmamoğlu, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı
8
iii. Barış Atay, Türkiye İşçi Partisi (TİP) 27. Dönem Milletvekili
4. Bölgenin ekip tarafından hazırlanan genel olarak bir kontrol listesi ile değerlendirilmesi
5. Çalışma döneminde farklı kurum ve kuruluşlar tarafından yayımlanan rapor ve basın açıklamalarının izlenmesi

 

Rapoun tamamını okumak ve indirmek için tıklayınız.

 

ileProf. Dr. Mustafa SAYGIN

Travma Sonrası Stres Bozukluğu

Türkiye’nin güneydoğusunda 6 Şubat 2023’te meydana gelen ve 10 ili etkileyen iki büyük deprem sonrası hayatta kalan depremzedelerin yiyecek, içecek, barınma ihtiyaçlarının yanında temel sağlık hizmetlerine erişimleri kritik öneme sahiptir. Yapılan ve planlanan müdahalelerin, fiziksel yaralanmalar, ilerleyen süreçte karşılaşılabilecek bulaşıcı hastalıklar ve solunum yolu hastalıklarıyla birlikte ruh sağlığı ve psikososyal desteği kapsaması gerekmektedir. 

Acil durumlarla karşılaşan kişilerde beklenen ruhsal sorunlardan biri travma sonrası stres bozukluğu (TSSB)’dur. TSSB, genellikle savaş, doğal afet vb diğer olaylarda şiddetli stres faktörlerine maruz kalmanın bir sonucu olarak ortaya çıkan, karmaşık bir psikolojik ve fiziksel temeli olan klinik bir tablodur. Dolayısıyla bireylerde hem psikolojik hem de fiziksel bozukluklar olabilmektedir. TSSB’nin yaygınlığı travmanın doğası, maruz kalma yoğunluğu ve travma sonrası sosyal desteğin boyutuna göre bölgeler arasında değişmektedir.

  • Çocukların ve ergenlerin yetişkinlere kıyasla daha ciddi bir risk altında oldukları belirtilmektedir.

TSSB, DSM-5’te ‘Travma ve Stresle İlişkili Bozukluklar’ kategorisinde  yer almaktadır. Dünya Sağlık Örgütü’nün Uluslararası Hastalık Sınıflandırması (ICD-11), semptomları üç ana başlıkta gruplamaktadır:

  • Travmatik olayın sürekli olarak yeniden yaşanması
  • Travmatik hatırlatıcılardan kaçınma
  • Devamlı uyarılmışlık hali

Aşırı stres faktörlerine maruz kaldıktan sonra birkaç hafta devam eden her gruptan en az bir semptom olması tanıya götürmektedir. TSSB semptomlarının yaklaşık yarısı 3 aydan fazla sürmekte ve kronik bir hastalığa dönüşmektedir. Kronik TSSB önemli bir hastalık yüküne, sosyal ve mesleki yaralanmalara neden olmaktadır. TSSB’ye genellikle depresyon, madde kullanımı, bilişsel bozulma, fiziksel hastalıklar gibi ek sağlık sorunları eşlik edebilmektedir. Tedavi seçenekleri psikolojik ve farmakolojik müdahaleler altında kategorize edilmektedir. Tanı ve tedavi süreçleri ilgili uzmanlarca yönetilmelidir.

Afet bölgesinde TSSB’ye yönelik müdahaleler için öneriler aşağıda sıralanmıştır:

  • TSSB yönünden risk altında bulunan kişiler belirlenmeli, önleyici ve uzun vadeli ruh sağlığı müdahaleleri tasarlanarak uygulanmalıdır.
  • Ruh sağlığı bozukluklarına yönelik klinik bakım, psikiyatri hemşireleri, psikologlar veya psikiyatristler gibi ruh sağlığı uzmanları tarafından veya onların gözetiminde sağlanmalıdır.
  • Ruhsal bozuklukları olan incinebilir kişilerle, üyelerin sorunları işbirliği içinde çözdüğü ve acil durum yardımı gibi faaliyetlere katıldığı gruplar kurarak, topluluğun kendi kendine yardımı ve sosyal desteği güçlendirilmelidir.
  • Zarar gören kişilere yönelik psikolojik müdahaleler  (problem çözme yaklaşımları, grup terapileri, bilişsel-davranışçı terapi ilkelerine dayalı müdahaleler gibi) uzmanlar veya sağlık alanında ve sosyal sektörlerdeki eğitimli toplum çalışanları tarafından sunulmalıdır.
  •  Ruh sağlığı uzmanları, genel sağlık hizmeti sağlayıcıları, toplum temelli destek ve diğer hizmetler (örneğin okullar, sosyal hizmetler ve yiyecek, su ve barınma/barınak sağlayanlar gibi acil yardım hizmetleri) arasında bağlantılar ve yönlendirme mekanizmaları  kurulmalıdır
  • Depremzedeler için uzun vadede ruh sağlığı sürveyansı ve tıbbi araştırmalar planlanmalıdır.

Kaynaklar

  1. Miao, X. R., Chen, Q. B., Wei, K., Tao, K. M., & Lu, Z. J. (2018). Posttraumatic stress disorder: from diagnosis to prevention. Military Medical Research, 5(1), 1-7.
  2. Lu, B., Zeng, W., Li, Z., & Wen, J. (2021). Risk factors of post-traumatic stress disorder 10 years after
  3. Silwal, S., Chudal, R., Dybdahl, R., Sillanmäki, L., Lien, L., & Sourander, A. (2021). Post-traumatic stress and depressive symptoms among adolescents after the 2015 earthquake in Nepal: A longitudinal study. Child Psychiatry & Human Development, 1-10. Wenchuan earthquake: a population-based case–control study. Epidemiology and psychiatric sciences, 30, e25.
  4. Infographic: Post-traumatic stress disorder. Erişim adresi:https://vitalrecord.tamhsc.edu/infographic-post-traumatic-stress-disorder/
  5. WHO. (2022). Mental health in emergencies. Erişim adresi:https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-in-emergencies

Uzm. Dr. Defne KALAYCI

İş ve meslek hastalıkları polikliniği

Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi